الفيض الكاشاني
22
هشت در بهشت ( ده رساله از علامه فيض كاشانى ) ( فارسى )
كتاب فقهى يافت مىشود . و اين خود مرهون طبع سليم و ذوق سرشار نويسنده و نيز دلبستگى او به ارشاد و هدايت مردمان با زبانى شيرين و شيوا نه تفقه و اظهار فقه براى جلب نظر معاصران و أقران است . ه - توجه نويسندهء عارف به جنبههاى باطنى وظايف شرعى در كنار جنبههاى ظاهرى آنها از ويژگىهاى اين دفتر فقهى است . اين شيوه نيز در كمتر كتاب فقهى به كار گرفته شده است . نمونه آنكه در « ترجمة الطهارة » در ابتداى آن مىخوانيم : طهارت بر دو قسم است ، اوّل : طهارت باطنى از لوث معاصى و اخلاق بد و غفلت از ذكر احد صمد ( مقدم داشتن طهارت باطنى بر طهارت ظاهرى نيز از نكتههاى دقيق اين فراز است ) . دوم : طهارت ظاهر از خبث و تفث و حدث . و طهارت باطن به آب چشم و آتش پشيمانى و رياضت نفس به تكاليف قرآنى حاصل توان كرد . غوطه در اشك زدم كه اهل طريقت گويند * پاك شو اوّل و پس ديده بر آن پاك انداز فيض از آنجا كه خود عارفى سترگ و سالكى راه رفته است به اسرار درونى عبادات و رازهاى نهانى آنها نيز آن گونه كه در روايات هم آمده است ، اشاراتى مىكند . مانند « ترجمة الصلاة » در بحث ركوع مىنويسد : شخصى از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام پرسيد كه راست داشتن گردن در ركوع اشاره به چيست ؟ آن حضرت فرمود : تأويلش آن است كه ايمان به تو دارم و اگر چه بزنى گردن من را » . گر تيغ بارد در كوى آن ماه * گردن نهاديم الحكم للَّه و نيز در سر دست بلند كردن به گاه تكبير گفتن مىنويسد : . . . دست برداشتن اشاره است به اين كه در درياى معصيت غرق شدهام ، بگير دست مرا تا بيرون آيم .